Από τις διατάξεις του Συντάγματος (άρθρο 22 και 23) του Αστικού Κώδικα (άρθρα 61ης 106, 281, 648 ως 680) και των Εργατικών Νόμων (Ν. 2112/20, Ν. 3198/55, Ν. 1264/82, ΠΔ 156/94, Ν. 3996/11 κ.λπ.) προκύπτει ότι ο εργοδότης επιβάλλεται να μην προβαίνει σε ενέργειες που θίγουν την προσωπικότητα του εργαζόμενου.

Η συμβατική υποχρέωση του εργοδότη, μεταξύ των άλλων, επιβάλλει το σεβασμό της προσωπικότητας του εργαζόμενου κατά τη διάρκεια της εργασίας, καθόσον η εργασιακή σχέση είναι και ηθική, γι’ αυτό πρέπει η συμπεριφορά και η μεταχείριση του εργοδότη προς τον εργαζόμενο να είναι ευπρεπής. Η εξάρτηση του εργαζόμενου από τον εργοδότη δεν του παρέχει το δικαίωμα να προσβάλει την ηθική υπόσταση και αξιοπρέπειά του.

Προσβολή προσωπικότητας δημιουργείται με οποιαδήποτε πράξη ή παράλειψη με την οποία διαταράσσεται η κατάσταση που υπάρχει σε μία ή περισσότερες εκδηλώσεις της σωματικής, ψυχικής, πνευματικής και κοινωνικής ατομικότητας του βλαπτόμενου κατά τη στιγμή της προσβολής. Η προσβολή είναι παράνομη όταν η επέμβαση στην προσωπικότητα του άλλου δεν είναι επιτρεπτή από το δίκαιο ή γίνεται σε ενάσκηση δικαιώματος, το οποίο είναι έννομης τάξης μικρότερης σπουδαιότητας, είτε ασκείται καταχρηστικά.

Τα δικαστήρια με αποφάσεις τους έκριναν περιπτώσεις προσβολής της προσωπικότητας των μισθωτών, όπως παρακάτω:

α. Από τη βάναυση και προσβλητική συμπεριφορά του εργοδότη ο εργαζόμενος υφίσταται ηθική ζημία, έστω και αν η συμπεριφορά αυτή δεν πηγάζει από δόλια προαίρεση αυτού για εξαναγκασμό του μισθωτού σε παραίτηση ή για βλαπτική μεταβολή των όρων της σύμβασης του. Αρκεί η συμπεριφορά αυτή να δημιούργησε τέτοιες συνθήκες που καλόπιστα και αντικειμενικά να μην είναι πλέον δυνατή η εκπλήρωση της υποχρέωσης του μισθωτού για παροχή της εργασίας του με πνεύμα αμοιβαίας κατανόησης και συνεργασίας ή να επέφερε τέτοια ηθική μείωση στην προσωπικότητα του εργαζόμενου, ώστε η περαιτέρω συνέχιση της εργασίας του να γίνεται εντελώς αδύνατη ή ιδιαίτερα δυσχερής γι’ αυτόν (ΑΠ 13/1987).

β. Η μη επαναπρόσληψη εργαζόμενου, του οποίου η καταγγελία της εργασιακής του σύμβασης ακυρώθηκε τελεσίδικα συνιστά προσβολή προσωπικότητας, λόγω μείωσης στο επαγγελματικό και κοινωνικό του περιβάλλον (ΑΠ 1106/200).

γ. Ο εργοδότης είναι υποχρεωμένος να δέχεται τη συμφωνημένη εργασία του εργαζόμενου στα πλαίσια του άρθρου 281 ΑΚ και δεν δικαιούται να προβαίνει σε ενέργειες από τις οποίες θίγεται η προσωπικότητα του εργαζομένου (ΑΠ 81/2000).

δ. Κακόβουλη συμπεριφορά του εργοδότη που αποσκοπεί στην ηθική μείωση του εργαζόμενου συνιστά σπουδαίο λόγο καταγγελίας της σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου (Πρ. Αθ. 1624/2000). Από τη γενική υποχρέωση πρόνοιας του εργοδότη πηγάζει, μεταξύ των άλλων, και η επιμέρους υποχρέωση του να σέβεται την προσωπικότητα του εργαζόμενου (Πρ. Παρ. 340/2000).

ε. Χρηματική ικανοποίηση λόγω προσβολής προσωπικότητας, οφείλεται μόνο όταν υπάρχει υπαιτιότητα του προσβάλλοντος (ΑΠ 706/1969).

στ. Ο εργοδότης υποχρεούται να σέβεται την τιμή, την υπόληψη και γενικά την προσωπικότητα του μισθωτού. Η ανάρμοστη, υβριστική και βάναυση συμπεριφορά εξέρχεται των ορίων του διευθυντικού δικαιώματος και αποτελεί αθέτηση των συμβατικών του υποχρεώσεων (εφ. Θες. 2019/89 και πρωτ. Αθ. 346/2000).

ζ. Ο εργοδότης ασκώντας την εποπτεία που του παρέχει το διευθυντικό δικαίωμα δεν επιτρέπεται με ενεργητικές πράξεις (ύβρεις κ.λπ.) να καταρρακώνει τον εργαζόμενο και οι οποίες προσβάλουν την προσωπικότητα του (ΑΠ 800/2006).

η. Η συνταγματική επιταγή της προστασίας της αξίας του ανθρώπου έχει ιδιαίτερη σημασία ειδικά στις εργασιακές σχέσεις, στις οποίες συστηματικά συνυπάρχουν δύο ανισοδύναμα μέρη, το ισχυρό μέρος της σύμβασης (εργοδότης) και το αδύναμο (εργαζόμενος). Το ειδικό προστατευτικό εργατικό δίκαιο συσχετίζεται με τη συνταγματική επιταγή της προστασίας της προσωπικότητας, στο μέτρο που περιορίζει τη δυνατότητα μονομερούς επιβολής εργασιακών όρων (ΑΠ 40/1988).

θ. Προϋποθέσεις της αδικαιοπρακτικής ευθύνης είναι: η ανθρώπινη συμπεριφορά, παράνομη, υπαίτια επέλευση ζημίας, ή ηθικής βλάβης, αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της συμπεριφοράς και της ζημίας ή της ηθικής βλάβης, κατά τις ειδικές διατάξεις που ισχύουν στο εργατικό δίκαιο η προσβολή της προσωπικότητας του εργαζόμενου μπορεί να θεμελιώσει βλαπτική μεταβολή και να αποτελέσει το νόμιμο λόγο για επίσχεση εργασίας ή ακόμη και για καταγγελία της σχέσης εργασίας (ΑΠ 1302/2012).

ι. Αν συντρέχουν γεγονότα που συνιστούν συμπεριφορά προσβλητική της προσωπικότητας του εργαζόμενου και υπέστη ηθική βλάβη, η οποία συνδέεται αιτιωδώς με τη συμπεριφορά αυτή, γεννάται αξίωση χρηματικής ικανοποίησης για αποκατάσταση της ηθικής βλάβης (ΑΠ 302/2012).

ια. Όταν η βλαπτική μεταβολή των όρων της σύμβασης εργασίας, υπό τις περιστάσεις με τις οποίες επιχειρείται είναι αντίθετη προς την καλή πίστη και ενέχει καταχρηστική ενάσκηση του διευθυντικού δικαιώματος του εργοδότη με αποτέλεσμα την παράνομη προσβολή της προσωπικότητας του μισθωτού, μπορεί ο τελευταίος να αξιώσει από τον υπαίτιο εκτός των άλλων και χρηματικής ικανοποίησης για την ηθική βλάβη που υπέστη (ΑΠ 1252/2014).

ιβ. Καθιερώνεται αξίωση χρηματικής ικανοποίησης για προσβολή προσωπικότητας στην περίπτωση που προσβάλλεται προσωπικότητα κάποιου από παράνομη και υπαίτιας συμπεριφοράς άλλου προσώπου που του προξενεί ηθική βλάβη. Ειδικότερα ο μισθωτός έχει δικαίωμα να ζητήσει χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υφίσταται από την προσβολή της προσωπικότητας του από τον εργοδότη με τον οποίο συνδέεται με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας όταν είτε πρόκειται για παράνομη πράξη του τελευταίου που βρίσκεται εκτός των ορίων του διευθυντικού δικαιώματος είτε πρόκειται για καταχρηστική άσκηση του ως άνω δικαιώματος αυτού και επιπλέον προσβάλλει την προσωπικότητα του μισθωτού σχετικά με την επαγγελματική του αξία και υπόληψη (ΑΠ 898/1985, ΑΠ 251/2008, Πρωτ. Βόλου 60/2012).

Σημειώσεις

Α.Π. = Άρειος Πάγιος

Εφ. = Εφετείο

Πρωτ. = Πρωτοδικείο

Αρχ. Καμπάνταης

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.