Πέραν του γεγονότος ότι η αρχαία δημοκρατία δεν είχε σχέση με τη σημερινή, οι μεγάλοι φιλόσοφοί μας δεν είχαν καμία εκτίμηση στο πολίτευμα αυτό.

Ο Πυθαγόρας π.χ. εκτός από μέγας μαθηματικός ήταν και θρησκευτικός ηγέτης με πολιτικές αντιλήψεις σαφώς καθορισμένες και τις οποίες κατόρθωσε να εφαρμόσει στον Κρότωνα της Ν. Ιταλίας, όπου το συμβούλιο των τριακοσίων μαθητών της σχολής του κυβερνούσε αυτή την πόλη κράτος.

Κυρίαρχο δε πνεύμα αυτής της πολιτείας των Πυθαγορείων ήταν του δωρικού ήθους, ήτοι: λιτότης-αριστοκρατία-εγκράτεια-αρετή.

Αναφέρεται το περιστατικό της Σύβαρης, περίφημης για τα γλέντια, τις διασκεδάσεις, τον πλούτο και τον εκφυλισμό των κατοίκων της. Όταν σ’ αυτήν πήραν την εξουσία οι δημοκρατικοί, οι Πυαγόριοι του Κρότωνα επετέθησαν και κατέστρεψαν τη Σύβαρη. Αργότερα, οι δημοκρατικοί του Κρότωνα πήραν την εξουσία και προέβησαν σε σφαγές. Κατά μια εκδοχή σφαγιάσθηκε και ο Πυθαγόρας. Κατ’ άλλη εκδοχή, διέφυγε στην πόλη Μεταπόντιο, όπου και πέθανε υποβληθείς σε εκούσια ασιτία.

Ο Ηράκλειτος ήταν κι αυτός βαθιά αντιδημοκρατικός. Όταν στη γενέτειρα του Έφεσο επεκράτησαν οι δημοκρατικοί, αντέδρασε με διαφόρους τρόπους. Γράφει ο Διογένης Λα΄ρετιος στους βίους των φιλοσόφων ότι όταν του ζήτησαν να νομοθετήσει για την Έφεσο, αδιαφόρησε επειδή: «πονηρό πνεύμα επεκράτησε στην πατρίδα μου». Έτσι απομονώθηκε στο ιερό της Αρτέμιδος, όπου έπαιζε με παιδιά τους αστραγάλους. Στους δε επίσημους συμπατριώτες του που κοίταζαν γύρω του είπε: «Γιατί νιώθετε απορία άθλιοι; Είναι προτιμότερο αυτό που κάνω από το να πολιτεύομαι μαζί σας».

Το απόσπασμα 35 του έργου του Ηρακλείτου λέει ότι είναι απαραίτητο και αναγκαίο οι κριτές των πολλών να είναι φιλόσοφοι (Αργότερα ο Πλάτων έγραψε περί φιλοσόφων). Στο δε απόσπασμα 104 γράφει: «Ποιο είναι το μυαλό και η κρίση τους; Πιστεύουν τους λαϊκούς αηδούς και έχουν για δάσκαλό τους τον όχλο γιατί δεν ξέρουν ότι οι πολλοί είναι κακοί και λίγοι είναι οι καλοί»! Ο Ηράκλειτος εκτιμούσε ιδιαίτερα τον Ερμόδωρο (σύμφωνα με το Ρωμαίο ιστορικό Πλίνιο, ήταν αυτός που συνέταξε τη Ρωμαϊκή Δωδεκάδελτο, τη βάση δηλαδή του Ρωμαϊκού Δικαίου.

Όταν, αυτόν τον άξιο άνθρωποι οι Εφέσιοι τον εξόρισαν, γιατί ήταν ο καλύτερος απ’ όλους (διά του «οστρακισμού» που επέβαλε ο Κλεισθένης το 509 π.χ.). Τότε ο Ηράκλειτος είπε στους Εφεσίους: «άξιον Εφεσίοις ηβηδόν απαγξασθαι πάσι και τους ανοίβοις την πόλιν καταλιπείν, οίτινες Ερμόδωρον άνδροι εωυτών ανήιστον εξέβαλον φάντες, ημέων μηδέ εις ανήιστος έστω, ει δε μη, άλλη τε και μετ’ άλλων». Ήτοι: «Όλοι οι ενήλικες Εφέσιοι θα πρέπει να πάνε να κρεμαστούν και να αφήσουν την πόλη στα αμούστακα παιδιά, αφού τον πιο άξιο άνδρα ανάμεσά τους τον Ερμόδωρο, τον εξόρισαν λέγοντας: «Κανένας από εμάς να μην είναι πιο άξιος, κι αν υπάρχει, ας ζει αλλού και με άλλους».

Φυσικά, δεν ήσαν οι μόνοι κλασικοί μας φιλόσοφοι αυτοί οι δύο, οι περισσότεροι είχαν την ίδια γνώμη για το δημοκρατικό καθεστώς. Και φυσικά δεν ήταν ναζί ή φασίστες. Οι γνώμες τους ήταν βασισμένες με φιλοσοφημένες εξηγήσεις, τις οποίες αποφεύγουν να συζητήσουν οι τωρινοί ταγοί μας.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here