Η bookpress.gr και η Χίλντα Παπαδημητρίου* μας προτείνουν 13 κλασικά αστυνομικά μυθιστορήματα για ανάγνωση τις ημέρες και τις καλύτερες κινηματογραφικές και τηλεοπτικές μεταφορές τους για τις νύχτες (συνέχεια από την προηγούμενη εβδομάδα).

6. Οι δαίμονες του πιλοποιού, G. Simenon, Μτφρ. Α Μακάρωφ, Άγρα

Στην παραθαλάσσια κωμόπολη Λα Ροσσέλ έχουν δολοφονηθεί με στραγγαλισμό έξι γυναίκες. Η πόλη ζει μέσα στον τρόμο. Ο πιλοποιός Λεόν Λαμπέ ζει πάνω από το καπελάδικό του. Είναι ένας ευυπόληπτος πολίτης που δεν δημιουργεί υποψίες. Περνάει ανενόχλητος όλα τα μπλόκα της αστυνομίας. Συχνάζει στο Καφέ ντε Κολόν κάθε βράδυ, όπου συναντά τον γιατρό, τον γερουσιαστή, τον αστυνομικό επιθεωρητή και άλλους, που παίζουν μπρίτζ. Προκαλεί έναν νεαρό ασκούμενο δημοσιογράφο της τοπικής εφημερίδας, στέλνοντας ανώνυμα σημειώματα όπου αναγγέλλει τους φόνους του. Στραγγαλίζει με μια χορδή βιολοντσέλου, όπου έχει δέσει δύο ξυλαράκια στις άκρες της. Ο μόνος που έχει καταλάβει ότι ο κύριος Λαμπέ είναι ο δολοφόνος είναι ένας ραφτάκος από την Αρμενία, που κατοικεί απέναντί του. Και παίζουν ένα παιχνίδι γάτας με το ποντίκι».

Χιτσκοκικής ατμόσφαιρας ιστορία, από την οποία απουσιάζει ο Μαιγκρέ, αλλά ο συγγραφέας συλλαμβάνει με οξυδερκή ιδιοφυή τρόπο την ψυχολογία της επαρχιακής πόλης και των ανθρώπων της. Ένας κατά συρροή δολοφόνος κι ένας ραφτάκος που γνωρίζει την αλήθεια. Ένα από τα πέντε καλύτερα μυθιστορήματα του maître Simenon.

Ο Claude Chabrol μετέφερε το βιβλίο στο σινεμά με τίτλο “Les fantômes du chapelier” [“The Hatter’s Ghost” στα αγγλικά, «Τα φαντάσματα του καπελά» στην ελληνική εκδοχή της ταινίας], το 1982 με τον Charles Aznavour στο ρόλο του Αρμένιου ραφτάκου και τον Michel Sherrault στο ρόλο του δολοφόνου. Στην τηλεόραση, οι πιο επιτυχημένες ενσαρκώσεις του Ζιλ Μαιγκρέ έγιναν από τον Michael Gabon (“Maigret”, 1991-2) και παραδόξως, από τον Rowan Atkisnon στην πρόσφατη σειρά του BBC, “Maigret”.

7. Σ’ έναν έρημο τόπο, Dorothy Hughes, Μτφρ. Βάσια Τζανακάρη, Μίνωας

Η Dorothy B. Hughes στο μυθιστόρημα Σ’ έναν έρημο τόπο εστιάζει στο μισογυνισμό της μεταπολεμικής αμερικανικής κοινωνίας, στις παραμονές του Μακαρθισμού. Το βιβλίο γράφτηκε τη χρονιά της δολοφονίας της Μαύρης Ντάλιας, εποχή της μαζικής επιστροφής των στρατιωτών από την Ευρώπη και τον Ειρηνικό. Εντούτοις, η Αμερική στην οποία επέστρεφαν είχε αλλάξει ριζικά. Στα μυθιστορήματα του Χάμετ και του Τσάντλερ, οι αρρενωποί ήρωες αντιμετωπίζουν τη femme fatale με ψυχραιμία, αρνούμενοι να πέσουν στην παγίδα της, αλλά ο Μάικ Χάμερ, ο ήρωας του αντικομουνιστή συγγραφέα Mickey Spillane, κομπάζει πόσο εύκολο τού είναι να σκοτώνει τις «προδότρες γυναίκες». Οι περιγραφές της Hughes πηγαίνουν την αστυνομική μυθοπλασία ένα βήμα παραπέρα από την ηθελημένη εκφραστική λιτότητα του Χάμετ και την καυστική ειρωνεία του Τσάντλερ, ενώ όλοι οι χαρακτήρες της διαθέτουν το ψυχολογικό βάθος που θα συναντήσουμε μια δεκαετία αργότερα στον Ross McDonald.

Το 1950, ο σπουδαίος Nicholas Ray μετέφερε το βιβλίο στη μεγάλη οθόνη, με πρωταγωνιστές τον Humphrey Bogart και τη Gloria Grahame. Η ταινία “In a Lonely Place” δεν αποδίδει την ουσία του βιβλίου, αφού οι σεναριογράφοι άλλαξαν την οπτική της Hughes και παρότι κράτησαν τον οξύθυμο χαρακτήρα του ήρωα και διατήρησαν τις υποψίες εναντίον του, στο τέλος τον παρέδωσαν αθώο στους θεατές. Αυτό δεν αλλάζει το γεγονός ότι είναι ένα από τα ωραιότερα κλασικά film noir της μεταπολεμικής περιόδου.

8. Κινούμενος στόχος, Ross McDonald, Μτφρ. Χ. Παπαδημητρίου, Μεταίχμιο

Είναι η πρώτη περιπέτεια του ιδιωτικού ντετέκτιβ Λιου Άρτσερ, ενός ντετέκτιβ που ξέφευγε από τα έως τότε στερεότυπα, αφού ήταν μορφωμένος, γνώριζε τις βασικές αρχές της ψυχανάλυσης και έκανε ταξικές αναλύσεις στις υποθέσεις που αναλάμβανε.

Τον Κινούμενο Στόχο διασκεύασε για το σινεμά ο σπουδαίος συγγραφέας και σεναριογράφος William Goldman, και σκηνοθέτησε ο Jack Smight, ενώ τον ρόλο του Άρτσερ, που για λόγους δικαιωμάτων μετονομάστηκε σε Χάρπερ, ανέλαβε ο Paul Newman (όταν τον αρνήθηκε ο Frank Sinatra). Η ταινία βγήκε στους κινηματογράφους το 1966, με τίτλο “Harper” και συμπρωταγωνίστριες τη Lauren Bacall, την Julie Harris και την Janet Leigh.

9. Ο ταχυδρόμος χτυπάει πάντα δύο φορές, James M. Cain, Μτφρ. Ιωάννα Καρατζαφέρη, Μεταίχμιο

«Ένας τυχοδιώκτης ξεγλιστρά από το γραφείο του εισαγγελέα και περιφερόμενος καταλήγει σε ένα βενζινάδικο που χρησιμεύει και ως ρεστοράν. Εκεί θα ερωτευτεί σφοδρά την όμορφη γυναίκα του Έλληνα ιδιοκτήτη, και μαζί θα οργανώσουν ένα σχέδιο για τη δολοφονία του».

Ο James M. Cain αρνιόταν κατηγορηματικά ότι έγραφε αστυνομική λογοτεχνία, κι όμως ο Ταχυδρόμος είναι ένα σπάνιο δείγμα της noir μυθοπλασίας. Γραμμένο το 1934, το βιβλίο εστιάζει στη διάλυση της αμερικάνικης κοινωνίας λόγω της οικονομικής κρίσης του ’29. Ήρωες ανήθικοι, καταστροφικά πάθη, η μοιραία γυναίκα που οδηγεί έναν άντρα στον φόνο, άνθρωποι καταδικασμένοι από τη μοίρα – ή την τάξη τους; Ο Albert Camus ήταν θαυμαστής του βιβλίου κι είχε πει ότι έγραψε τον Ξένο βασισμένος στα θέματα και το ύφος του Ταχυδρόμου, όπως και ο Dennis Lehane, ο οποίος συχνά δηλώνει ότι επηρεάστηκε από τους διαλόγους του Cain στο συγκεκριμένο βιβλίο.

Το βιβλίο έχει μεταφερθεί πολλές φορές στο σινεμά, αλλά οι μεταφορές που ξεχωρίζουν είναι το “Ossessione” του Luchino Visconti, το “The Postman Always Rings Twice” που γύρισε ο Tay Garnett το 1946, με τη Lana Turner και τον John Garfield, ίσως η πιο σέξι απόδοση του βιβλίου. Πιο πρόσφατη, σχετικά, ήταν η μεταφορά του Bob Rafelson σε σενάριο του David Mamet, το 1981, και η πιο κοντινή στη σύγχρονη αισθητική αντίληψη, με τον Jack Nicholson και την Jessica Lange στους βασικούς ρόλους. (Συνεχίζεται)

* Η ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι μεταφράστρια και συγγραφέας.

Τελευταίο βιβλίο της, το αστυνομικό μυθιστόρημα «Η συχνότητα του θανάτου» (εκδ. Μεταίχμιο)

10. Ρεβέκκα, Daphne du Maurier, Μτφρ. Ευ. Στεφανοπούλου, Καστανιώτης

 «Όταν η ανώνυμη ηρωίδα παντρεύεται το γοητευτικό Μάξιμ ντε Γουίντερ κι έρχεται να ζήσει στον πύργο του, το Μάντερλεϊ, βρίσκεται παγιδευμένη σε μια ζοφερή ατμόσφαιρα, όπου πλανιέται η ανάμνηση της μυστηριώδους πρώτης συζύγου».

Μια ιστορία δουλεμένη πάνω στον κλασικό καμβά: ντροπαλή και αφελής νεαρή παντρεύεται έναν σχεδόν άγνωστο γοητευτικό ευγενή και εγκαθίσταται στην έπαυλή του. Θα μπορούσε να είναι μυθιστόρημα των αδελφών Μπροντέ – και πράγματι, οι κριτικοί έχουν βρει πολλά κοινά με την Τζέιν Έιρ, αλλά η du Maurier πηγαίνει λίγο παρακάτω την πλοκή, αφού την έπαυλη και τη ζωή της νιόπαντρης ηρωίδας στοιχειώνει η πρώτη σύζυγος του ντε Γουίντερ, η Ρεβέκκα. Η πιστή οικονόμος της Ρεβέκκας, η κυρία Ντάνβερς, λατρεύει τη νεκρή κυρία της, η οποία σκοτώθηκε σε ατύχημα, και δεν παύει να τονίζει στην ηρωίδα πόσο υστερεί και πόσο ασήμαντη είναι σε σχέση με τη νεκρή. altΑλλά η Ρεβέκκα σκοτώθηκε πράγματι σε ατύχημα; Στα τελευταία κεφάλαια του βιβλίου τα πάντα ανατρέπονται.

Η Ρεβέκκα διασκευάστηκε πολλές φορές για τον κινηματογράφο, η κορυφαία όμως είναι η ταινία του 1940, “Rebecca”, σε σκηνοθεσία του Alfred Hitchcock, με τον Lawrence Olivier και την Joan Fontaine, παρά την αλλαγή στο τέλος της ιστορίας – λόγω των επιταγών της ηθικής του Χόλυγουντ.

alt11/ Η γυναίκα φάντασμα

Cornell Woolrich

Μτφρ. Γιάννης Χαραλαμπίδης

Μέδουσα

alt

«Πέρασε μαζί της ένα ολόκληρο βράδυ, αλλά δεν μπορούσε να θυμηθεί κανένα από τα χαρακτηριστικά της – πόσω μάλλον να την περιγράψει. Κάθισαν δίπλα-δίπλα σ’ ένα μπαρ, έφαγαν μαζί, παρακολούθησαν ένα σόου στο Μπρόντγουεϊ, μοιράστηκαν ένα ταξί. Ο μπάρμαν, ο σερβιτόρος, ο ταξιθέτης, ο οδηγός ταξί – κανείς τους δεν την θυμόταν. Ο ίδιος κατηγορείται ότι στραγγάλισε τη γυναίκα του, την ώρα ακριβώς που συναντούσε τη γυναίκα-φάντασμα. Είναι η μόνη που μπορεί να επιβεβαιώσει την εκδοχή του. Όμως εκείνος βρίσκεται στη φυλακή κι αυτή είναι άφαντη…»

Ο ξεχασμένος maitre του αυθεντικού noir, ο Cornell Woolrich, ξεκίνησε τη συγγραφική του καριέρα γράφοντας μυθιστορήματα της jazz age, στο ύφος του F. Scott Fitzgerald, ενώ παράλληλα εργαζόταν σαν σεναριογράφος του Χόλυγουντ. Εξαιτίας της ομοφυλοφιλίας και του αλκοολισμού του, το Χόλυγουντ τον ξεφορτώθηκε γρήγορα και ο Woolrich άρχισε να γράφει pulp fiction για να ζήσει. Χρησιμοποιώντας εκτός από το όνομά του, τα ψευδώνυμα William Irish και George Hopley, ζώντας σε συνθήκες απόλυτης αθλιότητας, έγραψε μερικά από τα αριστουργήματα της περιόδου, πολλά από τα οποία έγιναν ταινίες (“Rear Window”, από τον Alfred Hitchcock, «Η Νύφη Φορούσε Μαύρα» και η «Σειρήνα του altΜισισιπή», από τον François Truffaut, “Night has a thousand eyes” από τον John Farrow, και πολλές άλλες).

Το “Phantom Lady”, που σκηνοθέτησε το 1946 ο Robert Siodmak, είναι κλασικό δείγμα της noir αισθητικής και θεματολογίας. Ο αδίκως κατηγορούμενος ήρωας πρέπει να αποδείξει την αθωότητά του με μοναδικό συμπαραστάτη την πιστή, κρυφά ερωτευμένη μαζί του γραμματέα του. Η ταινία αποτελεί επίσης χαρακτηριστικό δείγμα των b-movies, των ασπρόμαυρων ταινιών που γυρίζονταν με πενιχρά μέσα και με τον κυνισμό τους αμφισβητούσαν, ασυνείδητα, το Αμερικάνικο Όνειρο και τα γλυκανάλατα happy-end.

+2 βιβλία

που είναι εξαντλημένα στην ελληνική αγορά

αλλά χωρίς αυτά,

μια λίστα με κλασικά αστυνομικά μυθιστορήματα θα ήταν ημιτελής.

alt12/ Ο μεγάλος αποχαιρετισμός

Raymond Chandler

Μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης

Κέδρος

«Είναι λάθος να μπλέκεις με μεθυσμένους. Ο ντετέκτιβ Φίλιπ Μάρλοου το γνώριζε καλά όταν αποφάσισε να βοηθήσει έναν άγνωστο άντρα, αδέκαρο, παντρεμένο με πλούσια όσο και άστατη ερωτικά γυναίκα. Και πράγματι, ο Τέρι Λένοξ τον έβαλε σε πολλούς μπελάδες. Όταν η αστυνομία ανακαλύπτει τη Σίλβια Λένοξ νεκρή στον ξενώνα όπου συναντούσε τους εραστές της, ο Τέρι θεωρείται ο βασικός ύποπτος. Ζητά από το Μάρλοου να τον βοηθήσει να διαφύγει στο Μεξικό. Εκείνος τον φυγαδεύει, αλλά λίγο αργότερα μαθαίνει ότι ο Λένοξ βρέθηκε νεκρός σε μια μεξικανική πόλη. Για την αστυνομία η υπόθεση έχει κλείσει. Για τον Μάρλοου όχι.

Φροντίζει γι’ αυτό η αινιγματική Αϊλίν Ουέιντ, σύζυγος ενός αλκοολικού διάσημου συγγραφέα και εραστή της Σίλβια. Ο ντετέκτιβ θα μπει έστω και για λίγο στον ιδιωτικό παράδεισο του καλού κόσμου. Ή στην ιδιωτική τους κόλαση. Χτισμένη με χρήμα, σεξ και ένοχα μυστικά».

Ο μεγάλος αποχαιρετισμός, το τελευταίο μεγάλο μυθιστόρημα του Chandler (το “Playback” βασιζόταν σ’ ένα παλιότερο σενάριό του, που ξαναδούλεψε), ήταν το αγαπημένο βιβλίο του συγγραφέα, και το πιο προσωπικό του. Δύο από τους δευτερεύοντες ήρωες είναι alter ego του συγγραφέα, κυρίως όμως ο Τέρι Λένοξ, μέσω του οποίου ο Chandler μίλησε για τον αλκοολισμό του και τις αμφιβολίες του για την αξία του ως συγγραφέας. altΛιγότερο μπερδεμένη πλοκή, ακόμα πιο βαθιά μελαγχολία και η αναζήτηση του Μάρλοου για ανθρωπιά και νόημα στο αγαπημένο του Λος Άντζελες, που μοιάζει πιο βίαιο και παράλογο από ποτέ.

Μπορεί η ταινία του Robert Altman, που βασίστηκε στο βιβλίο, να μην είναι η καλύτερή του, και ο Elliott Gould κάθε άλλο παρά μοιάζει με τον Φίλιπ Μάρλοου που έχω/ουμε όλοι στο μυαλό μας (ναι, ο γερασμένος Robert Mitchum στο “Big Sleep” του 1978 είναι πιο κοντά στις περιγραφές του Chandler), αλλά συνολικά το “The Long Goodbye” είναι μια καλή μεταφορά του βιβλίου.

alt13/ Ο τρίτος άνθρωπος

Grahame Greene

Μτφρ. Άννα Παπασταύρου

Άγρα

Ο Χόλι Μάρτινς πηγαίνει στη Βιέννη για να αναλάβει μια δουλειά που του έχει βρει ο παλιός του φίλος, Χάρι Λάιμ. Ωστόσο, φτάνοντας στη δυστοπική πόλη που προσπαθεί να ανακάμψει από τον πόλεμο, αναζητάει μάταια τον Χάρι Λάιμ, μέχρι που μαθαίνει ότι ο φίλος του σκοτώθηκε σ’ ένα μυστηριώδες ατύχημα. Παρακολουθεί την κηδεία του και γνωρίζει δύο άντρες των Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών, όπως επίσης μια γοητευτική ηθοποιό που ήταν φίλη του νεκρού. Όλες οι πληροφορίες που συγκεντρώνει, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το ατύχημα του Χάρι Λάιμ ήταν ύποπτο. Και ο Μάρτινς αρχίζει να αμφιβάλει για το πόσο καλά γνώριζε τον φίλο του.

Ο Graham Green, ίσως ο μεγαλύτερος Βρετανός συγγραφέας του 20ου αιώνα, έγραψε μια νουβέλα με σκοπό να δουλέψει καλύτερα το σενάριο που του είχε αναθέσει ο Βρετανός σκηνοθέτης Carol Reed. Η νουβέλα κυκλοφόρησε αυτόνομα μετά την τεράστια επιτυχία της ταινίας, που θεωρείται η κορυφαία ταινία του βρετανικού σινεμά.

altΓυρισμένη το 1949, η ταινία μεταφέρει ιδανικά τη δυστοπική ατμόσφαιρα της μεταπολεμικής Βιέννης και την πανσπερμία πρακτόρων, μαυραγοριτών και κάθε λογής ύποπτων τύπων που επωφελούνται από τη δυστυχία του πολέμου. Το “Third Man” ευτύχησε να έχει τον Orson Welles στο ρόλο του Χάρι Λάιμ, και τον Joseph Cotton ως Χόλι Μάρτινς. Τα ζητήματα ηθικής που θίγει παραμένουν επίκαιρα όσο ποτέ, και η καταδίωξη στους υπονόμους υπό τη συνοδεία του μουσικού θέματος του Anton Karas αποτελεί κορυφαία σκηνή της κινηματογραφικής μυθολογίας.

* Η ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι μεταφράστρια και συγγραφέας.

Τελευταίο βιβλίο της, το αστυνομικό μυθιστόρημα «Η συχνότητα του θανάτου» (εκδ. Μεταίχμιο).

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.