Στο Υπουργείο μετανάστευσης και ασύλου έγινε, την Παρασκευή 16 Ιουνίου 2024, η τελετή παραδόσεως και παραλαβής καθηκόντων υπουργού, από τον Δημήτρη Καιρίδη στον Νικόλαο Παναγιωτόπουλο. Ο απερχόμενος υπουργός έκανε απολογισμό της 11κάμηνης θητείας του στο Υπουργείο, αναφέροντας την επιτυχημένη αντιμετώπιση των αυξημένων μεταναστευτικών ροών το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2023, την επιτυχημένη ανταπόκριση του εθνικού συστήματος υποδοχής και ταυτοποίησης και της Υπηρεσίας ασύλου, αλλά και τον πιο ενεργό ρόλο που ανέλαβε η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σε ζητήματα μετανάστευσης και ασύλου. Αναφέρθηκε, ακόμα, στην έγκριση, ύστερα από επίπονη διαπραγμάτευση, του προγράμματος διευκόλυνσης θεωρήσεων των Τούρκων τουριστών, για ολιγοήμερες επισκέψεις σε 10 νησιά του ανατολικού Αιγαίου, την μοναδική εξαίρεση στην ζώνη του Σένγκεν, που ήδη συνεισφέρει στις οικονομίες των ακριτικών νησιών.
Αναφέρθηκε και στους δύο σημαντικούς στόχους του Υπουργείου, για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και την ενθάρρυνση της λελογισμένης νόμιμης εργασιακής κινητικότητας, με όρους και κανόνες, σύμφωνα με τις ανάγκες της ελληνικής οικονομίας και με απόλυτη ασφάλεια για την ελληνική κοινωνία. Αναλυτικά ο Δημ. Καιρίδης είπε τα ακόλουθα: «Φίλες και φίλοι, καλησπέρα. Κάθε αποχαιρετισμός είναι δύσκολος, όμως κάθε κύκλος που ανοίγει, κάποτε κλείνει. Το θέμα είναι, τι έχει μεσολαβήσει και τι έχει επιτευχθεί. Στους έντεκα μήνες που είχα την ευθύνη του Υπουργείου μετανάστευσης και ασύλου έγιναν πολλά. Και αξίζει, ίσως, σήμερα ένας σύντομος απολογισμός. Η αρμοδιότητα της φύλαξης των συνόρων μας δεν ανήκει στο Υπουργείο μας και δεν μπορούμε εμείς να πιστωθούμε το εξαιρετικό έργο του Λιμενικού Σώματος και της Αστυνομίας. Εκείνο, ωστόσο, για το οποίο μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι, είναι το αναμφισβήτητο γεγονός ότι διαχειριστήκαμε με αποτελεσματικότητα και ασφάλεια, σύμφωνα με τον νόμο, την αυξημένη ροή το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2023 και αποφύγαμε τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν σε άλλες χώρες στην νότια περίμετρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τόσο το εθνικό σύστημα υποδοχής και ταυτοποίησης, όσο και η Υπηρεσία ασύλου, ανταποκρίθηκαν απόλυτα στην αποστολή τους, παρά την αυξημένη πίεση που είχαν να διαχειριστούν. Και αυτό οφείλεται κατεξοχήν στα στελέχη και τους εργαζόμενους του Υπουργείου, για την συνεισφορά των οποίων είμαι ευγνώμων. Θέλω πραγματικά να τους ευχαριστήσω όλους και έναν-έναν χωριστά, για την συγκινητική αφοσίωση τους, τον επαγγελματισμό, το ήθος, την εργατικότητα και εν τέλει την αποτελεσματικότητα που επέδειξαν και συνεχίζουν να επιδεικνύουν είκοσι τέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο, επτά μέρες την εβδομάδα, σε ένα δύσκολο και απαιτητικό πεδίο.
Δεν μείναμε, όμως, μόνο στην αποτελεσματική διαχείριση των ροών. Αντιμετωπίσαμε με στοχευμένες κινήσεις, αλλά και δύσκολες αποφάσεις, τα όποια χρηματοδοτικά κενά παρουσιάστηκαν, εξασφαλίσαμε πρόσθετες ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις και ενισχύσαμε την διοικητική ικανότητα του νεοσύστατου Υπουργείου μας. Ταυτόχρονα, επιδιώξαμε και αναλάβαμε έναν ακόμα πιο ενεργό ρόλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, διεκδικώντας και πετυχαίνοντας το αυτονόητο, την αναγνώριση του μεταναστευτικού και προσφυγικού ως κατεξοχήν ευρωπαϊκού ζητήματος που χρήζει κοινής ευρωπαϊκής αντιμετώπισης, όπως φιλοδοξεί να κάνει το νέο σύμφωνο μετανάστευσης και ασύλου, με περισσότερους πόρους, περισσότερους κοινούς κανόνες και περισσότερη αλληλεγγύη. Απόδειξη της αυξημένης μας αξιοπιστίας στις Βρυξέλλες, ήταν και η έγκριση, μετά από επίπονη διαπραγμάτευση, του προγράμματος διευκόλυνσης θεωρήσεων των Τούρκων τουριστών, για ολιγοήμερες επισκέψεις σε δέκα νησιά του ανατολικού Αιγαίου. Πρόκειται για την μοναδική εξαίρεση στην ζώνη του Σένγκεν, που ήδη συνεισφέρει σημαντικά στις οικονομίες των ακριτικών νησιών μας, αλλά και φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως υπόδειγμα καλής γειτονίας ανάμεσα στην μικρασιατική ακτή κι εμάς.
Οι στόχοι του Υπουργείου και μιας σύγχρονης και ρεαλιστικής μεταναστευτικής πολιτικής, είναι δύο. Η καταπολέμηση της παράνομης και η ενθάρρυνση της λελογισμένης νόμιμης εργασιακής κινητικότητας, με όρους και κανόνες, σύμφωνα με τις ανάγκες της ελληνικής οικονομίας και με απόλυτη ασφάλεια για την ελληνική κοινωνία. Για την καταπολέμηση της παράνομης, πέρα απ’ όσα κάνουν οι Αρχές ασφαλείας της χώρας, το Λιμενικό Σώμα και η Αστυνομία, επιδιώξαμε την βελτίωση της συνεργασίας μας με την Τουρκία. Δεν ήταν εύκολο και απαιτούσε θάρρος και όραμα απέναντι στους δικαιολογημένα καχύποπτους. Καταφέραμε, ωστόσο, από τον περασμένο Σεπτέμβριο και μετά, να βελτιώσουμε την συνεργασία και την ανταπόκριση των τουρκικών Αρχών στην καλύτερη φύλαξη της ελληνοτουρκικής μεθορίου τόσο στον Έβρο, όσο και στην θάλασσα, αλλά και στην συνεργασία για την καταπολέμηση των παράνομων δικτύων των διακινητών. Η Ελλάδα οφείλει να έχει την πολιτική και τα εργαλεία για την άσκηση της, χωρίς να εξαρτάται από τις διαθέσεις άλλων. Ένα τέτοιο εργαλείο είναι, για παράδειγμα και η τελευταία Κοινή Υπουργική Απόφαση που υπέγραψα με τον συναρμόδιο Υπουργό προστασίας του πολίτη, για τον ορισμό, για πρώτη φορά, του εθνικού συντονιστή για τις επιστροφές και του εθνικού συντονιστή για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης, για την καλύτερη συνεργασία και επιτάχυνση των διαδικασιών. Όμως, ταυτόχρονα, αναγνωρίζουμε ότι, πέρα απ’ όσα κάνουμε μόνοι μας, μπορούμε, μέσα από την συνεργασία, να πετυχαίνουμε πιο εύκολα και καλύτερα αποτελέσματα.
Αναλάβαμε την επ’ αύριο της μεγάλης τραγωδίας της Πύλου και μέσα από μία σειρά από ενέργειες και πρωτοβουλίες τόσο σε εθνικό, όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καταφέραμε να ανατάξουμε την εικόνα της χώρας. Από εκεί και πέρα, δώσαμε έμφαση και στο μεγάλο ζήτημα της νόμιμης εργασιακής κινητικότητας από το εξωτερικό, που έχει ανάγκη η αναπτυσσόμενη ελληνική οικονομία.
Διαπραγματευτήκαμε έξι διμερείς συμφωνίες με φίλες χώρες, οι οποίες σύντομα θα υπογραφούν. Ενεργοποιήσαμε την συμφωνία με την Αίγυπτο. Δημιουργήσαμε μία δίοδο για την νόμιμη απασχόληση των μεταναστών που μένουν στην Ελλάδα εδώ και χρόνια, ώστε να είναι καταγεγραμμένοι και να εργάζονται νόμιμα, πληρώνοντας φόρους και εισφορές και επιμείναμε στην προσπάθεια στελέχωσης, ψηφιοποίησης, ενίσχυσης της διαλειτουργικότητας των πληροφοριακών συστημάτων και εν γένει αναβάθμισης της διοικητικής ικανότητας του μηχανισμού της νόμιμης μετανάστευσης. Υπάρχουν, ωστόσο, πολλά που πρέπει να γίνουν μέσα στο επόμενο διάστημα, με την συνεργασία όλων των συναρμόδιων Υπουργείων, όπως το Υπουργείο εξωτερικών, με τα Προξενεία, το Υπουργείο εσωτερικών, με τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, το Υπουργείο εργασίας και ούτω καθεξής. Αξίζει να σημειωθεί ότι, απαραίτητη προϋπόθεση για την νόμιμη μετανάστευση, είναι η ενίσχυση των πολιτικών ένταξης, που στόχο έχουν την καταπολέμηση της περιθωριοποίησης και παραβατικότητας. Και σε αυτό το πεδίο, όπως και σε αυτό της προστασίας των ευάλωτων πληθυσμών, έχει σημειωθεί πρόοδος, αλλά υπάρχουν πολλά ακόμα που πρέπει να γίνουν.
Κλείνω λέγοντας τούτο. Το μεταναστευτικό είναι και θα είναι μία μεγάλη διαρκής πρόκληση για όλη την Ευρώπη. Είμαι απ’ αυτούς που πιστεύουν στην μέση οδό, στην οδό της λογικής, μακριά τόσο από τις αφέλειες της μιας πλευράς, όσο και από τις κραυγές της άλλης πλευράς. Σε μία πολιτική που πιστεύει στα σύνορα και την προστασία τους, αλλά ταυτόχρονα πιστεύει στις ευρωπαϊκές αξίες, στο διεθνές δίκαιο και την συνεργασία.
Στην Νέα Δημοκρατία είμαστε περήφανοι για την πολιτική μας και τα αποτελέσματα της. Θέλω να ευχαριστήσω από καρδιάς τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, για την μεγάλη ευκαιρία που μου έδωσε να συμμετέχω στο κυβερνητικό έργο και να προσφέρω όσα μπορώ για μία καλύτερη Ελλάδα. Τον ευχαριστώ για την μακρά εμπιστοσύνη του, εδώ και χρόνια. Στην πολιτική είμαστε όλοι μέλλοντες τέως και ήρθε η ώρα και για μένα να γίνω τέως υπουργός. Παραμένω, ωστόσο, βουλευτής και στρατιώτης της παράταξης, στον μεγάλο αγώνα που έχουμε μπροστά μας, υπό την ηγεσία του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Χαίρομαι ειλικρινά που παραδίδω σε έναν συμπατριώτη μου, με τον οποίο γνωριζόμαστε από παιδιά. Χαίρομαι που, ως Καβαλιώτης, παραδίδω σε έναν Καβαλιώτη. Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος δεν χρειάζεται συστάσεις. Είναι ένα από τα πιο έμπειρα στελέχη της παράταξης και είμαι βέβαιος ότι θα καταφέρει λαμπρά. Φίλε Νίκο, καλωσόρισες στο Υπουργείο μετανάστευσης και ασύλου και καλή επιτυχία στο έργο σου. Οι συνεργάτες μου κι εγώ, θα είμαστε δίπλα σου σε ότι χρειαστείς. Σας ευχαριστώ».
Ο υπουργός μετανάστευσης και ασύλου, Νικόλαος Παναγιωτόπουλος, είπε τα εξής: «Κύριε υπουργέ, πρώτα οφείλω ένα ευχαριστώ σ’ εσάς. Είστε ένας εξαιρετικός, λαμπρός συνάδελφος, συγκροτημένος, καταξιωμένος στο έργο του. Και με πολιτική διαδρομή, η οποία ασφαλώς δεν έχει τελειώσει. Δεν τελειώνει σήμερα, συνεχίζεται και οδηγεί, το εύχομαι με όλη μου την καρδιά, αλλά και εκφράζω βεβαιότητα γι’ αυτό. Οδηγεί σε καλύτερα μέρη, διότι το έχετε αποδείξει ότι επαξίως αναλάβατε το αξίωμα που αναλάβατε κι έπεται συνέχεια. Σας ευχαριστώ και για την ενημέρωση που μου κάνατε. Ήταν πληρέστατη. Έχω την αίσθηση ότι δεν θα τελειώσει εδώ, θα τα ξαναπούμε, γιατί τα θέματα είναι πολλά, που ασφαλώς «τρέχουν» για όλα τα πολλά και ενδιαφέρονται που πραγματεύεται αυτό το Υπουργείο. Πιστεύω ότι όλα όσα συμβαίνουν σε μία πολιτική διαδρομή, είναι κομμάτια μιας πορείας. Η πορεία δίνει πολλές φορές την εντύπωση ότι διακόπτεται, σταματά, αλλά στην ουσία συνεχίζεται, εξελίσσεται και πολλές φορές οδηγεί σε πιο καινούργια, πιο ενδιαφέροντα μονοπάτια. Σας ευχαριστώ ειλικρινά για την συνεργασία που πάντα είχαμε, ειδικά σ’ αυτό το ημίωρο που με ενημερώσατε, για τα βασικά θέματα του Υπουργείου, προσβλέπω στο μέλλον και σας εύχομαι κάθε επιτυχία από εδώ και πέρα στην πορεία.
Κυρίες και κύριοι, κυρία υφυπουργέ, αγαπητή Σοφία, κυρίες και κύριοι γενικοί γραμματείς, αγαπητά στελέχη του Υπουργείου μετανάστευσης και ασύλου. Δεν προετοίμασα ομιλία αναλαμβάνοντας εδώ κατά την παράδοση και παραλαβή. Θέλω να πω όμως, ότι σκοπεύω να συνεχιστεί το έργο του πάρα πολύ κρίσιμου Υπουργείου στις σωστές κατευθύνσεις που έχουν τεθεί, στους στόχους της πολιτικής ηγεσίας. Το Υπουργείο αυτό, αν και μικρό θα έλεγα σε όγκο, εντούτοις έχει τεράστιο μέγεθος και κρίσιμη σημασία, δεδομένων των προκλήσεων που αντιμετωπίζει αυτή την στιγμή η χώρα μας και όλη η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το μεταναστευτικό είναι μία πολυπαραγοντική, θα έλεγα, εξίσωση, που υπάρχει ευρωπαϊκή διάσταση ασφαλώς, σε μία συγκυρία ιδιαίτερα κρίσιμη, με πάρα πολλές αναδυόμενες, ήδη εκφρασμένες, προκλήσεις και εντάσεις, οι οποίες, κατά την προσωπική μου εκτίμηση, πρόκειται να γίνουν και το πρόβλημα των ροών και των πιέσεων. Άρα, ο βαθμός ετοιμότητας ασφαλώς και δεν χαλαρώνει, αντιθέτως πρέπει να ενταθεί, ανάλογα με τις συγκυρίες. Αυτή η ετοιμότητα έχει και εθνική διάσταση, από την οποία προκύπτει αυτή η πολυπαραγοντική εξίσωση. Σχετίζεται με την ασφάλεια, όσον αφορά στην προστασία των συνόρων μας. Έχει να κάνει με την οικονομία βάσει της απασχόλησης και της νόμιμης μετανάστευσης και προφανώς θα συνεχιστεί με πρωτοβουλίες και συνέργειες που είναι απολύτως απαραίτητες. Σχετίζεται με πάρα πολλά πράγματα που εφάπτονται στην καθημερινότητα όλων και ασφαλώς ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της διαδικασίας με τα προβλήματά της που πρέπει να εξαλειφθούν.
Πιστεύω στην συνέχεια των πραγμάτων. Πιστεύω ότι καθένας πρέπει να αφήνει το δικό του αποτύπωμα στον δημόσιο χώρο, στο δημόσιο αξίωμα, στον δημόσιο βίο και φυσικά στην δουλειά, στην μετρήσιμη δουλειά, με βάση τα αποτελέσματα αυτής της δουλειάς. Σε αυτή την συνεργασία, δεν βλέπω να έχουμε ιδιαίτερα προβλήματα. Έχουμε πολλά να πούμε, έχουμε θέματα, πρωτοβουλίες νομοθετικές, θέματα εξεύρεσης άλλων λύσεων, ως σημαντικών λύσεων σε μία σειρά από θέματα και συνεχίζουμε. Πείτε ότι δεν άλλαξε τίποτα. Συνεχίζουμε στον ρυθμό που πρέπει να πιάσουμε όλοι, προκειμένου να δώσουμε λύση στα προβλήματα και ξέρω ότι είναι αρκετά, μεγάλα και οξέα προβλήματα, που χρήζουν άμεσης παρέμβασης. Ευχαριστώ για την ενημέρωση και πάλι. Πιστεύω ότι όλες οι προκλήσεις αντιμετωπίζονται, αν υπάρχει συνεργασία, αποφασιστικότητα, πρόθεση να παλέψεις με τα προβλήματα και όχι απλά να τα «πετάξεις κάτω από το χαλί». Αυτό είναι και το στίγμα που πρέπει κάθε πολιτική ηγεσία, να αφήνει στο πέρασμά της από κάθε δημόσιο αξίωμα. Έτσι θα πάμε και με τον διεθνή παράγοντα, που θεωρώ ότι θα έχουμε την βαθμίδα συνεργασίας και αποδοχής που λέγαμε, είτε έχει να κάνει με τις Βρυξέλλες, είτε με τους γείτονες που μας ξέρουν και τους ξέρουμε. Εύχομαι σε όλες και όλους καλή δύναμη, συνέχεια στο έργο, καλή και ευδόκιμη και αποδοτική συνεργασία. Και πάλι σας ευχαριστώ».
